18:07 ICT Thứ hai, 11/12/2017
h

Trang nhất » Tin Tức » Nghiên cứu - Phê bình

Chất Thiền - điểm đến của tình yêu (Đoàn Thị Khánh Trang)

Thứ năm - 16/06/2016 19:30


Chất Thiền - điểm đến của tình yêu
(Với chùm  thơ lục bát mới nhất của Nguyễn Thế Kiên)

 
Tôi đến với thơ Nguyễn Thế Kiên rất tình cờ, giữa lúc những vần thơ lục bát Truyện Kiều “ án ngữ” trên từng trang giáo án và và những vần thơ tình thiết tha của chàng trai chân quê Nguyễn Bính. Tôi thích lục bát của tình yêu nên lục bát cách mạng trong thơ Tố Hữu cũng đã không gây sự chú ý với tôi. Sự hững hờ thờ ơ bất chợt chạm phải những bài thơ lục bát của nhà thơ Nguyễn Thế Kiên khiến tôi như một lần được sống trong cảm xúc vừa mới mẻ vừa truyền thống  thú vị đến lạ lùng. Cảm thơ phải chăng đôi khi chính mình cũng không thể gọi được hết những cảm nhận trong khi đọc thơ, chỉ thấy lòng vừa đăm say vừa thanh thản. Chất Thiền chứa đựng trong thơ Nguyễn Thế Kiên chính là từ chỗ đó.
Thơ lục bát của anh thì rất nhiều, những vần thơ hay được bao bạn đọc thơ tâm đắc tôi không  kể lại ra đây, mà chỉ xin cảm nghĩ về những bài thơ mới nhất của anh: Viết trong buổi giao mùa, Gửi tháng Tư em...,Trập trùng cửa ngộ. Tôi nhận thấy trong thơ anh là hình ảnh một người đàn ông lãng du với những buổi rong chơi hò hẹn, thấy trong cõi yêu những phút tơ lòng rối rắm nhiều khi khó gỡ:

Mấy năm à? khác thế này
Nét nhênh nhang gửi những ngày rong chơi


 hay :

Nắng tấm tức, gió loa kèn
Mùa trở dạ rối cả miền tháng Năm

(Viết trong buổi giao mùa)

Có lúc những vần thơ anh đầy chua chát bởi chất hiện thực thô ráp của tình yêu với những chất đắng cay êm dịu, có chút gì của dỗi hờn với người mình thương mình nhớ:

Mấy năm à, đừng có tin
Yêu đương vốn chẳng có tên tuổi gì

(Viết trong buổi giao mùa)

hay:

Đã tròn chưa nét xuân say
Mà xanh hạ vội đầy tay mưa rào.

(Gửi tháng Tư em…)

và:

Ngắn – dài, gạn một cuộc chơi
Thì sông hồ ấy đầy vơi có gì

(Trập trùng cửa ngộ.)

Sức hấp dẫn gợi chú ý ở chỗ ngay trong những vần thơ tưởng như điểm ra đôi cảm xúc lắng đọng lại được viết lên bằng những đối lập đầy nghịch lí trong sự thống nhất đến bền bỉ: năm tháng có lúc so tài với nhan sắc và tình yêu, có khi lại chưa kịp tròn đã khuyết, chưa ngắn đã dài, chưa đầy đã lại vơi…
Phải chăng đó là cấp độ thứ nhất của chất Thiền trong thơ anh. Cấp độ cao hơn một mức ấy là thơ thiền với những giản dị đến tận cùng của miền yêu khắc khoải, tưởng giản đơn mà sâu sắc đến nao lòng:

Ta già trong nụ cười trời
Vẫn hơ hớ trẻ giữa lời yêu em.

(Viết trong buổi giao mùa)

Trong sự nghịch lí của vạn vật tuỳ duyên, cái “hơ hớ trẻ giữa lời yêu em” có thể gọi là một tuyên ngôn của tình yêu khiến người nghe vừa thú vị bởi chất dí dỏm vừa tin yêu cái chàng thơ đa tình. Sự lôi cuốn của lục bát mới cũng từ chỗ đó trong thơ anh.
Tôi tiếp xúc và biết anh là người rất nghiêm cẩn với thơ, và cũng rất chao chát khi ai đó làm tổn thương thơ. Tôi nhớ nhất khi anh nói: thơ ca chân chính luôn có con đường đi riêng của nó, hãy giữ một niềm tin. Nếu tiếp xúc với người thơ thì cái vẻ bề ngoài đi vào thơ đã ẩn trong những vần thơ dịu dàng nhất. Người làm thơ thật sâu sắc trong cõi yêu:

Em trong phương tháng Tư nào
Ngỡ bên cạnh ấy mà dào dạt xa
Mưa chưa xong, nắng đã nhòa
Áo em cơn cớ đôi tà hư không

(Gửi tháng Tư em…)

Nét hoài niệm khó tả trong cái ngỡ ngàng tình tự của chàng thơ: một tình yêu rất gần nhưng lại cách trở xa xăm, biết tìm em trong phương trời tháng tư nào? Chính vì thế em đã là cả phương trời của tháng tư. Với nhà thơ Nguyễn Thế Kiên, mỗi mùa chứa một trời yêu mới lạ, có thể ta gặp lại em vẫn là em trong một vần thơ nhưng miền tháng năm có khi “ trở dạ rối miền tháng năm”. Miền tháng tư, tháng năm hay cả bao trùm mọi năm tháng thì tuyên ngôn về tình yêu vẫn đọng lại đầy xao động trong tim bạn đọc thơ rồi.
Cái điệu cười giòn của anh có lúc lại đầm lại bởi sự lặng lẽ của chất thiền cấp độ cao hơn:

Thôi nào, nhắm mắt lại đi
Lỏng theo một cữ từ bi lại thiền

….
Biết xuân cơi nới lặng thầm
Này, ta vừa gửi trong xanh lên mùa

(Viết trong buổi giao mùa)

Tôi chắc rằng bạn đọc sẽ yêu vẻ dịu hiền đằm ấm này của nhà thơ. Một cái tôi trữ tình hoá thân bất ngờ mà giản dị với dòng chảy nội tâm của người đàn ông trong tình yêu và sự “ lặng thầm” được cơi nới hành xử đương nhiên của một trái tim cao thượng. Để từ đó bao nhiêu cái hồn cốt trong xanh của mùa thời gian chính bởi chất liệu tình yêu anh gửi gắm lại cho đời.
Đỉnh cao nhất trong cấp độ của Thiền trong thơ lục bát của anh chứa đựng kết tinh nhiều trong những câu thơ Trập trùng cửa ngộ. Đó cũng là những vần thơ “ ma lực” lôi cuốn tôi với lục bát mới ngày nay:

Ngọn ngành hoàn cốt thẳm sâu
Người về trong bóng một câu thơ buồn
Trần gian hành khất vuông tròn
Hiện trong thăm thẳm mạch - nguồn - cội yêu.


Ngay khổ đầu tiên tôi đã thấy chất Thiền mở cánh cửa lối thoát cho những ai trong trường đời bận vào tình yêu khắc khoải. Thật khó để diễn tả hết xúc cảm khi ta đọc lên câu thơ: Người về trong bóng một câu thơ buồn. Cô gái nào bước chân để lại trong bóng một câu thơ cái dáng buồn vương vấn, hay nỗi buồn của người dõi theo? Không biết, chỉ thấy cái thần tình trong dáng dấp của lời thơ. Với lại chỉ có một người về trong cõi thực thì có tới 3 câu bao quanh là của cõi Thiền với : hoàn cốt thẳm sâu, hành khất vuông tròn, trong thăm thẳm mạch- nguồn- cội yêu. Tài tình đến thế là cùng. Những câu thơ tôi chưa từng đọc ở đâu, chưa thấy khái quát này ở những tài tình nào trong kho lưu trữ của bạn yêu thơ,ngay cả với thơ lục bát.
Trở lại với Gửi tháng Tư em... nhà thơ để lại ấn tượng khi biến tháng Tư thành một chuyến đò:

Tháng Tư như một chuyến đò
Chở bao nhiêu những bất ngờ sang ngang.


Tình yêu luôn là điều thú vị, nên dù có lúc tình yêu làm buồn, đau và hoài niệm thì tình yêu vẫn chứa đựng những bất ngờ vi diệu khiến ta thêm lạc quan hạnh phúc. Để rồi sang đến cửa Thiền, nhà thơ khái quát thành triết lí trong Trập trùng cửa ngộ:

Ta từ muôn nẻo trả vay
Thành nhân sinh kiếp là may mắn rồi.


Ta yêu ta may mắn hoan hỉ vui mừng còn người về:

Người về nâng đóa từ bi
Trang kinh khuya - sáng đường đi cõi này.


Chất thiền được lộ ra bởi những khái niệm: từ bi, trang kinh khuya, nẻo trả vay, nhân sinh kiếp… nhưng quả thực chất bác ái hiền hoà từ chũ yêu đã như dẫn dắt ta về với cõi Phật, cõi Tiên Thiền định an nhiên nhất, có gì đó hết sức êm dịu chảy từ thơ vào trong xúc cảm bạn đọc vậy.
Trên hết hao -gầy, vơi -đầy, tròn -khuyết, ngắn –daì là cái gì như tự nhiên mà có được gói kết ở hai câu thơ:

Gần xa, xả cạn hao gầy
Cứ tươi tắn sống lên đầy đặn yêu

 
Quả thật lục bát của nhà thơ Nguyễn Thế Kiên đã thức tỉnh tình yêu của tôi giành cho lục bát mới hôm nay- một thể loại kết tinh vẻ đẹp tài hoa và tâm hồn người Việt.
 

 
Đoàn Thị Khánh Trang
Trường THPT Trần Quốc Tuấn, Nam Định.
ĐT: 0915606936
 
 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn