00:14 ICT Thứ ba, 12/12/2017
h

Trang nhất » Tin Tức » Sân Khấu

Giữ gìn bản sắc chèo Nam Định

Thứ tư - 10/08/2011 15:54

 

Giữ gìn bản sắc chèo Nam Định

 

Nam Định được coi là chiếc nôi của nghệ thuật Chèo. Dường như mỗi người dân nơi đây khi sinh ra đã được đắm mình trong những làn điệu chèo ngọt ngào, đằm thắm. Từ chiếng chèo Nam đến Nhà hát chèo Nam Định là cả một quá trình vượt khó đi lên để tiếng trống chèo mãi âm vang trong lòng công chúng.

 

Đoàn chèo Nam Định biểu diễn phục vụ
nhân dân tại xã Mỹ Thắng, Mỹ Lộc.

Nam Định là vùng đất cổ. Các thần tích, thần phả, văn bia, thư tịch còn lưu giữ cho thấy: Từ thời tiền sử, người Việt cổ đã di cư từ vùng đất trung du xuống vùng hạ lưu ven biển Nam Định, sinh kế bằng nghề chài lưới và trồng lúa nước. Từ trong lao động, các sinh hoạt văn hóa dân gian và tín ngưỡng dân gian ra đời. Nói Nam Định là chiếc nôi của nghệ thuật chèo bởi đây là quê hương của sử thi Mẫu Liễu Hạnh - một trong "tứ bất tử" được truyền tụng trong dân gian bao đời nay. Các vật thờ cúng trong lễ hội Phủ Dày hằng năm và các làn điệu hát chầu văn được phô diễn trong các giá đồng đủ nói lên điều đó. Nam Định cũng là quê hương của Trạng nguyên Lương Thế Vinh, người đầu tiên nghiên cứu công phu đặc điểm, quy tắc nghệ thuật chèo thông qua tác phẩm nổi tiếng Hý phường phả lục. Với gần 1.700 di tích lịch sử, văn hóa trải đều khắp địa bàn trong tỉnh, cứ mỗi độ xuân về, hội làng được tổ chức thì ta luôn bắt gặp tiếng trống chèo vang lên như chất kết dính quá khứ và hiện tại ở những vùng quê hồn hậu, thuần khiết. Trong mối quan hệ với các chiếng chèo xứ Bắc, xứ Đông, xứ Đoài, chiếng chèo Nam xưa có hàng trăm gánh hát ở khắp làng quê. Các gánh hát tồn tại như một lẽ tất yếu, một nhu cầu không thể thiếu trong sáng tạo nghệ thuật và hưởng thụ văn hóa của người lao động. Câu ca dao cổ: "Ăn no rồi lại nằm khoèo/ Nghe giục trống chèo bế bụng đi xem" đã phản ánh sinh động đời sống tinh thần của người nông dân xưa kia, bởi lẽ khi xem các nhân vật trong các tích chèo ta thấy bóng dáng của những con người trong đời sống thực. Ở đó là các cô thôn nữ thảo hiền, nết na, nhân hậu như cô Tấm (vở Tấm Cám), Thị Phương (vở Trương Viên), Thị Kính (vở Quan âm Thị Kính), Châu Long (vở Lưu Bình - Dương Lễ); những mụ dì ghẻ độc ác như mẹ Cám (vở Tấm Cám); những bà mẹ chồng nghiệt ngã như Sùng Bà (vở Quan âm Thị Kính), v.v.

Trên cái nền phát triển rộng khắp của các gánh hát chèo, sau là đội chèo, tới năm 1959 Đoàn nghệ thuật Chèo Nam Định được thành lập. Chỉ ba năm sau, chèo Nam Định đã khẳng định tên tuổi của mình với công chúng cả nước bằng Huy chương Bạc cho vở diễn Đôi ngọc lưu ly tại Hội diễn mùa xuân năm 1962. Một năm sau, vở diễn Chị Tâm bến Cốc vinh dự được công diễn phục vụ Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Nam Định và anh chị em diễn viên được chụp ảnh lưu niệm với Bác Hồ tại Đại hội tối 21-5-1963. Đặc biệt, vở chèo lịch sử Trần Quốc Toản ra quân đã gây tiếng vang lớn trong cả nước với hàng trăm đêm diễn, năm 1971 vở diễn được Hãng phim truyện Việt Nam quay thành phim nhựa phục vụ bộ đội và đồng bào vùng sâu, vùng xa, điều ấy như một thứ hữu xạ tự nhiên hương để hình ảnh và tiếng hát chèo Nam Định được chắp cánh bay xa. Đến tận bây giờ, Nhà hát chèo Nam Định được ví như một thứ vàng mười đã qua bao lần thử lửa.

Hiện nay, Đoàn nghệ thuật Chèo Nam Định được UBND tỉnh nâng cấp thành Nhà hát Chèo Nam Định. Bởi vậy cùng với việc bảo đảm đời sống, tạo đất diễn cho các nghệ sĩ, diễn viên trên chiếc nôi chèo, công tác khôi phục, bảo tồn, truyền bá nghệ thuật chèo truyền thống cũng như đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao nghiệp vụ cho nghệ sĩ, diễn viên tham gia đào tạo hạt nhân cho các đội chèo đang đứng trước những cơ hội và thách thức mới. Với phương châm "khán giả không đến rạp thì người hát chèo sẽ tìm đến khán giả", trong nhiều năm qua Nhà hát Chèo Nam Định đã tổ chức diễn lưu động tới các vùng quê, các lễ hội, trong trường học. Bằng tình yêu nghệ thuật, lòng đam mê vốn văn hóa truyền thống, Nhà hát Chèo Nam Định đã thực hiện trọn vẹn sứ mệnh cao cả là gìn giữ và phát huy vốn cổ của dân tộc, qua đây những nghệ sĩ chèo đã nhận ra sức sống mãnh liệt của nghệ thuật hát chèo vẫn còn ấm nồng trong lòng công chúng. Song song với việc dàn dựng và khôi phục các vở diễn dài, từ cuối những năm 90, Nhà hát Chèo Nam Định cho ra đời loại hình sân khấu nhỏ mang tên "Chiếu Chèo Nam". Nắm bắt được tâm lý người xem, nhà hát đã dày công sưu tầm và dàn dựng những trích đoạn chèo ngắn, hấp dẫn, đôi khi là trích đoạn chèo đã trở thành kinh điển trong nghệ thuật chèo Việt Nam như Thị Mầu lên chùa, Súy Vân giả dại, Xã trưởng mẹ Đốp, Cu Sứt huyện tể. Nhà hát cũng thành công trong biên soạn, dàn dựng và biểu diễn trên "Chiếu Chèo Nam" 13 giá hát văn và múa hát chầu đồng trong đạo tứ phủ (Phủ Dày) - một loại hình nghệ thuật diễn xướng độc đáo của quê hương Nam Định. Đến đây, công chúng không chỉ được thưởng thức những tinh túy trong các trích đoạn chèo cổ mà còn được đắm mình trong giai điệu dân ca đằm thắm, trữ tình của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng. "Chiếu Chèo Nam" vinh dự được biểu diễn phục vụ các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và nhiều đoàn khách trong nước, quốc tế mỗi dịp về thăm Nam Định.

Nghệ sĩ Ưu tú Huy Soái, Giám đốc Nhà hát Chèo Nam Định thổ lộ với chúng tôi: Sở dĩ Nam Định vẫn giữ được hồn cách của lối hát chèo truyền thống là do luôn xác định đúng đắn định hướng phát triển nghệ thuật, nghiêm túc trong khai thác, kế thừa phát triển nghệ thuật chèo cổ, không bị chao đảo trước cơn bão "chèo cách tân", đồng thời tạo nét riêng bản sắc chèo Nam Định, đây cũng là hướng đi bền vững trong lòng công chúng đam mê nghệ thuật truyền thống. 

Nguồn tin: Báo Nhân Dân

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn