17:18 ICT Thứ hai, 22/01/2018
h

Trang nhất » Tin Tức » Trao đổi & Nhàn đàm

Mấy khúc tản luận (phần tiếp theo)

Thứ sáu - 09/01/2015 17:56
 
MẤY KHÚC TẢN LUẬN
(Tiếp theo kỳ trước)

 
 
5/ Thơ và bình thơ
 
Trình độ có hạn lại không chịu học hỏi cộng với thói quen thích nghe những lời "tâng bốc" dẫn đến sự ngộ nhận tai hại cho rất nhiều người mới làm thơ. Họ tưởng thơ của họ hay nên thi nhau xuất bản. Ngoài mục đích giao lưu, giới thiệu thơ mình với bạn bè họ lại còn muốn để lại một giá trị tinh thần cho con cháu và hậu thế. Có ngờ đâu họ đang khoe những khiếm khuyết của mình trước bàn dân thiên hạ. Thật đúng với sự chiêm nghiệm của nhà thơ Phùng Cung "Không biết chết vì không biết sống. / Nửa thế kỷ bị lưu đày trong cõi tung hô."
Song hành với hàng nghìn tập thơ kém chất luợng ra đời hàng năm là đội ngũ hùng hậu các nhà bình thơ mới xuất hiện. Người ta sẵn sàng thuê cả triệu đồng để có được một bài viết nhất là của những nhà phê bình, nhà thơ... đã thành danh. Thậm chí cả những nhà bình thơ bất đắc dĩ cũng vào cuộc thật rầm rộ.
Một tập thơ sắp xuất bản có khi người ta còn thuê đến ba, bốn thậm chí là đến năm bảy người viết bài bình. Vô tình họ đã làm khó cho những người cầm bút bởi nhận lời viết thì biết viết sao đây? Chẳng lẽ chê nhiều hơn khen. Thậm chí có tập thơ cả vài trăm bài mà không tìm nổi một bài hay để khen. Ấy thế là người ta tìm cách từ chối khéo. Trường hợp "bất khả kháng" thì đành phải viết. Những trường hợp này xảy ra rất nhiều. Mà phải công nhận là các cây bút bình thơ cũng thật khéo. Những lời khen thường là chung chung, điều mà người ta có thể gán cho bất kỳ một tập thơ nào cũng được. Những lời chê lấp lửng thì thật là tế nhị khéo léo đến nỗi tác giả của tập thơ cũng tưởng rằng đó hoàn toàn là câu khen. Tôi ví dụ một câu nhận xét sau: "Thơ ông thật thà, mộc mạc như chính lời nói thường ngày của người dân quê hiền lành tảo tần cùng hạt lúa củ khoai"
Đã như "lời nói thường ngày" thì sao gọi là thơ được. Khi Thúy Kiều phải vào lầu xanh, nàng đã tiếc là không dâng hiến cái trinh tiết của mình cho Kim Trọng. Thể hiện suy nghĩ ấy của nàng, người dân mộc mạc có thể nói:
- Biết mình phải vào lầu xanh thì hôm ấy ngủ với Kim Trọng đi cho xong.
Hoặc bóng bảy hơn một chút:
- Biết mình phải vào lầu xanh thì khi gần chàng ta còn giữ gìn làm chi!
Nhưng cụ Nguyễn Du viết:
"Biết thân đến bước lạc loài
Nhị đào thà bẻ cho người tình chung"
Có thế mới là thơ chứ. Đã như lời nói thường ngày thì người ta cần gì đến nhà thơ.
Còn viết được những câu thơ như lời nói thường ngày thì kể cả các nhà thơ lớn có mấy ai viết được. (Vấn đề này tôi đã viết ở mục 1: "Nàng thơ ở đâu")
Ấy thế nhưng cũng có không ít những trường hợp do không hiểu vô tình, cố ý hay do trình độ người bình có hạn nên họ cứ khen bừa bãi. Thậm chí họ còn dẫn nhiều câu, nhiều bài rất kém ra để khen. Trong bài viết (đăng trên tạp chí Người yêu thơ - số 4) của một tác giả (xin giấu danh tính) nhận xét về tập thơ "Ký ức thời gian" của Mỹ Hạnh mới xuất bản ở một CLB nọ có đoạn viết:
"Tác giả kể về quê hương với lòng tự hào, với tình cảm mộc mạc đau đáu:
Làng tôi có cây đa to
Có ngôi miếu cổ, có chùa linh thiêng"
Cặp lục bát trên chưa phải là thơ nên chưa có nỗi niềm gì trong ấy. Nếu làm thơ như vậy mà đã bảo là "đau đáu" rồi thì người viết bài bình kia hoặc chả biết tí gì về thơ, hoặc cố tình chiều theo cái tai ưa nghe nịnh của chủ nhân tập thơ mà thôi. Vả lại, với cặp lục bát này, cái tối thiểu của ca vè là gieo vần lại cũng không được. Tình trạng trên xảy ra ở khắp nơi, ở hầu hết những tập thơ mới xuất bản. Tôi là một người hay khen chê thật nên đôi khi làm mếch lòng bạn. Sau một lần như vậy, có người khuyên tôi khen sai cũng được nhưng chê đúng cũng không nên. Qủa thực là khó nghĩ.
Nếu cố tình nhận xét sai thì lại là người cầm bút thiếu lương tâm, thiếu trách nhiệm trước độc giả. Khi đã cầm bút bình văn có nghĩa là mình đang làm một việc vô cùng quan trọng: “Định hướng thẩm mỹ” cho công chúng. Tai hại bao nhiêu cho văn học nước nhà khi lại xuất hiện rất nhiều những bài bình kém chất lượng, rất nhiều những "nhà phê bình bất đắc dĩ", định hướng đưa đường sai cho độc giả. Nếu cứ cái đà này thì không hiểu tình trạng thơ nhất là ở các câu lạc bộ sẽ đi đến đâu?
Phong trào Thơ hiện nay ở nước ta đang rất cần những tập thơ chất lượng cùng những cây bút bình luận đủ trình độ, có tâm huyết, thực sự là những người “Định hướng thẩm mỹ” mẫu mực cho công chúng.
 

 

 

6/ Kẻ nặc danh nguy hiểm
 
Khi thấy những lời lẽ thô thiển dùng để lăng nhục, xúc phạm, mạt sát... người có lỗi, bạn nghĩ gì về tư cách đạo đức của những kẻ phát ngôn ra chúng? Ca dao xưa, các cụ đã có những câu để trả lời cho câu hỏi đó:
"Chim khôn tiếng hót rảnh rang
Người ngoan tiếng nói dịu dàng dễ nghe"

Hoặc:
"Kim vàng ai nỡ uốn câu
Người ngoan ai nỡ nói nhau nặng lời"

Hay:
"Lời nói chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau"

Thật đau lòng trong thời gian gần đây chuyện này lại xảy ra khá phổ biến trên một vài trang blog cá nhân ở Nam Định. Những kẻ nặc danh thường gửi đến đây những cảm nhận vô cùng phản cảm. Tôi được biết cả khi chủ trang Blog đó đã xóa đi nhiều cảm nhận có nội dung xấu nhưng họ lại tiếp tục treo lên, hoặc gọi điện thoại trực tiếp phản đối.
Thậm chí họ còn dựng đứng nên nhiều chuyện nhằm nói xấu thành viên hội đồng nghệ thuật bộ môn thơ. Nói xấu ban lãnh đạo hội. Họ săm soi, bới móc, tìm tòi những sơ hở của người khác. Và sẵn sàng thóa mạ, vu cáo… chẳng hạn như vụ vu cáo một số nhà thơ là hội viên hội nhà văn Việt Nam (như Phạm Trọng Thanh) đạo thơ. Thật mỉa mai là ý đồ đen tối ấy đã không thành bởi chính họ cũng chưa hiểu nổi đâu là câu thơ, đâu là câu chưa phải thơ…
 Sau vụ nhà thơ Vũ Công Đoàn vô tình bị vu oan là đạo thơ của Trần Mỹ Giống, kết hợp với hàng loạt vụ việc mà tôi không thể thống kê hết, chân tướng của kẻ nặc danh đã lộ rõ và mọi người hiểu ra rằng có một nhóm người đang mưu mô một âm mưu gì đó. Họ thường chĩa mũi nhọn công kích ban lãnh đạo hội VHNT Nam Định. Thậm chí cái dã tâm của họ còn thâm độc hơn là cài bẫy hòng đánh sập tổng biên tập tạp chí Văn nhân. Cái bẫy họ cài đã sập và tổng biên tập Nguyễn Thị Cảnh Dương đã mắc.
Bản thảo bài thơ "Đêm thành Nam" ghi tên Vũ Công Đoàn gửi đến tạp chí Văn Nhân, Vũ Công Đoàn không công nhận là của mình. Tạp chí Văn Nhân số 98 đã trả lời cáo lỗi như sau: “Ai đó đã chép lại rồi bỏ đi khổ thơ giữa bài thơ “Đêm Yên Dũng” đổi tên bài thành “Đêm Thành Nam” và mạo danh Vũ Công Đoàn gửi về tạp chí Văn Nhân”. Hỏi có một tổng biên tập nào từ xưa tới nay dám khẳng định là mình đã đọc và nhớ hết hàng núi thơ văn ở nước ta bây giờ để phân biệt được tác giả của mỗi bài? Và cũng chẳng ai tin rằng với đạo đức, phẩm chất và trình độ của một nhà thơ lại đi làm một chuyện quá vớ vẩn, ngây ngô như trẻ con thế vậy. Đến trình độ của một cây bút tầm câu lạc bộ cũng chẳng làm như thế. Vậy ai gửi bài thơ này cho Văn Nhân để đến nỗi sau khi đăng lên tạp chí người ta mới tá hỏa hiểu ra rằng bài thơ này là thơ của Trần Mỹ Giống?
Người ta dễ dàng thông cảm cho một tổng biên tập còn chưa dày kinh nghiệm bao nhiêu thì lại càng nực cười cho màn kịch vụng về của kẻ nặc danh bấy nhiêu.
Ngày 26 - 12 - 2014 bộ môn thơ họp tổng kết năm, nhiều ý kiến rất bức xúc về chuyện này. Mọi người đề nghị lãnh đạo hội đưa an ninh mạng và cảnh sát vào cuộc để trả lại sự trong sáng cho Vũ Công Đoàn. Nếu thủ phạm lại là hội viên hội VHNT Nam Định thì cần phải xem xét lại tư cách, cần thiết kỷ luật, khai trừ, hoặc truy tố trước pháp luật.
Dư luận của mọi người trong bộ môn thơ đều đã biết danh tính của những người ấy. Trong buổi họp tổng kết trên, nhà thơ Trần Thị Nhật Tân còn thẳng thắn phê phán người đã trực tiếp đến lôi kéo chị đứng về phe họ  nhưng chị không muốn nói ra vì còn đang nể vì hoặc vì một vài lý do tế nhị nào đó. Chẳng hạn như về tuổi tác thì người này thuộc tầng lớp U70 đáng tuổi cha chú của một số hội viên trẻ và cũng nằm trong bộ môn thơ. Thật đau xót nếu như những dư luận kia đều là sự thật thì hội VHNT Nam Định đã để lọt vào những hội viên thiếu phẩm chất đạo đức. Những người như thế họ sẽ viết ra những gì để giáo dục con cháu? Một con người có đức không thể dùng tài của mình để làm những việc bất chính. Chẳng biết họ đã viết những gì có ích cho đời nhưng cái tâm đối với bạn văn chẳng đáng nửa xu. Ai mà đoán được nay mai còn có những lớp hề gì được họ diễn trên chiếu thơ của đất Thiên Trường ngàn năm văn hiến? Nhưng chúng ta không thể để họ tiếp tục gây ra những hậu quả tai hại hơn, làm phương hại đến danh dự chung của hội. Bằng cách này hay cách khác chúng ta phải lên tiếng!
Một khi không tìm ra thủ phạm của những vụ việc trên thì bầu không khí văn chương của tỉnh nhà còn u ám. Đành rằng con người ta kể cả các văn nghệ sĩ còn có những khiếm khuyết nhưng đó không phải là bản chất. Một số người nhẹ dạ cả tin có thể bị đánh lừa, nhưng đa phần mọi người đều hiểu và thông cảm.
Giữ cho hội VHNT tỉnh ta là một gia đình đoàn kết là mục tiêu chung của mỗi hội viên. Những đóng góp chân thành, có tính xây dựng cho bạn luôn là thước đo phẩm chất của mỗi người nhất là các văn nghệ sĩ.
 

 
(Còn nữa)
 
Trần Kế Hoàn
(Hội VHNT Nam Định)

 
Tổng số điểm của bài viết là: 40 trong 16 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Đinh Ngọc - 14/01/2015 20:42
Bài đọc rất thú vị
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn